Welke soorten gevelstenen zijn er en wat zijn de verschillen?

Bij het kiezen van gevelstenen komt meer kijken dan alleen kleur. De structuur, het formaat en de afwerking van een gevelsteen bepalen samen de uitstraling van uw gevel. In dit kennisartikel leggen we stap voor stap uit welke soorten gevelstenen er zijn, welke formaten het meest voorkomen en welke nabewerkingen mogelijk zijn. Zo maakt u een weloverwogen keuze voor uw nieuwbouw, verbouwing of renovatie.

Verschillende structuren gevelstenen

Het belangrijkste verschil tussen gevelstenen zit in de manier waarop de klei wordt gevormd en gebakken. Dit bepaalt de structuur, uitstraling en het karakter van de steen. Er zijn vijf veelvoorkomende soorten gevelstenen:

1. Handvorm gevelstenen

Handvorm gevelstenen hebben een ruwe, levendige structuur met duidelijke nerven. Dit zorgt voor een tijdloos en authentiek karakter.

Vroeger werden deze stenen letterlijk met de hand gemaakt: een bol klei werd door zand of zaagsel gerold en vervolgens in een vormbak gelegd. De nerven ontstonden tijdens dit proces en daarna werd de steen gebakken. Tegenwoordig gebeurt dit machinaal, maar de uitstraling is gelijk gebleven. De naam handvorm verwijst dus naar deze traditionele productiewijze.

Kenmerkend: rustiek, levendig, klassiek en tijdloos.

2. Vormbak gevelstenen

Vormbak gevelstenen hebben een strakkere uitstraling dan handvorm stenen. De bezande vormbak wordt machinaal gevuld met klei, stevig aangedrukt en overtollige klei wordt verwijderd.

De steen is meestal aan vijf zijden bezand en kan aan de onderzijde een mortelgleuf hebben. Dit zorgt voor een nette verwerking in het metselwerk.

Kenmerkend: strak, gelijkmatig en verzorgd.

3. Strengpers gevelstenen (glad of generfd)

Strengpers stenen worden gemaakt door klei onder hoge druk door een mondstuk (strengpers) te persen. Vervolgens wordt de lange streng met snijdraden op maat gesneden.

Strengpers glad: zeer strak, scherpe randen, moderne uitstraling
Strengpers generfd: vóór het bakken machinaal bewerkt om een subtiele structuur aan te brengen

Deze stenen worden veel toegepast in moderne en minimalistische architectuur.

Kenmerkend: strak, recht, modern.

4. Wasserstrich gevelstenen

Wasserstrich gevelstenen worden gemaakt in een vormbak waarbij water in plaats van zand wordt gebruikt. De vormbakken worden vooraf met water besproeid, waardoor de klei niet bezand wordt.

Dit resulteert in een gladde gevelsteen zonder korrelige textuur, met een zeer strakke en verfijnde uitstraling.

Kenmerkend: glad, strak en elegant.

Verschillende formaten gevelstenen

Naast structuur speelt ook het formaat van de gevelsteen een belangrijke rol in het totaalbeeld van de gevel. De meest voorkomende formaten zijn:

1. Waalformaat
2. Dikformaat
3. Vechtformaat
4. Moduleformaat
5. Langformaat

Waalformaat – het populairste formaat

Het waalformaat is veruit het meest gekozen formaat in Nederland.
Afmetingen: 210 × 100 × 50 mm

Dit formaat zorgt voor een vertrouwde en evenwichtige uitstraling en is geschikt voor zowel klassieke als moderne gevels.

De overige formaten hebben de maten:

• Dikformaat baksteen – 215 x 101 x 65 mm
• Vechtformaat baksteen – 210 x 100 x 40 mm
• Moduleformaat - 190 x 90 x 50 mm of 190 x 90 x 65 mm
• Langformaat – kunnen variëren in maten, vaak een lengte van 400 mm en dik 40 mm

Afwerkingen en sorteringen van gevelstenen

Om gevelstenen nog unieker te maken, kunnen ze op verschillende manieren worden nabewerkt. Deze afwerkingen worden ook wel sorteringen genoemd.

1. Gesinterde gevelstenen

Gesinterde stenen worden op zeer hoge temperaturen gebakken (tot circa 1125 °C). Door deze extreme hitte begint de steen deels te versmelten.

Dit zorgt voor een vergrijsde, gebrande tekening op het oppervlak en een robuuste, krachtige uitstraling.

2. Gereduceerde gevelstenen

Bij gereduceerde gevelstenen (vaak handvorm) wordt tijdens het bakken nauwelijks zuurstof toegelaten.

Door deze zuurstofarme omgeving ontstaan diepe kleurverschillen en donkere nuances, wat zorgt voor een levendig en karaktervol uiterlijk.

3. Genuanceerde gevelstenen

Genuanceerde gevelstenen bestaan uit een mix van subtiele kleurvariaties binnen één sortering.

Dit geeft de gevel een natuurlijke en levendige uitstraling, in tegenstelling tot een volledig egale gevelkleur.

4. Getrommelde gevelstenen

Getrommelde gevelstenen worden ook wel verouderde gevelstenen genoemd.

Gebakken stenen worden in een trommel rondgedraaid, waardoor hoekjes en randen afbreken. Dit geeft een verweerde, authentieke look. Soms worden juist ongebakken stenen getrommeld: deze breken niet, maar worden afgerond en “gekneusd” Beide methodes zorgen voor een natuurlijke en karaktervolle uitstraling.

Hoe kiest u de juiste gevelsteen?

De juiste gevelsteen kiezen hangt af van het doel van uw project:

Gaat het om nieuwbouw, een aanbouw of een renovatie?
Is er sprake van welstandseisen of kleurvoorschriften bij nieuwbouw?

Houd er rekening mee dat gevelstenen altijd kunnen variëren in kleur en maat. Zelfs binnen hetzelfde type steen kunnen kleine verschillen ontstaan door het bakproces. Dit hoort bij het natuurlijke karakter van bakstenen.

Vergeet het voegwerk niet

Ook het voegwerk heeft grote invloed op de uitstraling van de gevel. De kleur, breedte en vorm van de voeg kunnen een gevel juist rustiger, moderner of traditioneler maken.

Advies nodig?

Twijfelt u over het juiste type gevelsteen, formaat of afwerking? Laat u dan goed adviseren. Zo bent u verzekerd van een gevel die perfect past bij uw woning én uw wensen.