Bij het kiezen van gevelstenen kom je regelmatig de term wateropname tegen. Maar wat betekent dit precies en waarom is het belangrijk voor de kwaliteit van een gevel?
Wateropname geeft aan hoeveel water een gevelsteen kan opnemen wanneer hij nat wordt. Dit wordt meestal uitgedrukt als een percentage van het gewicht van de steen.
Simpel gezegd vertelt wateropname iets over hoe poreus een steen is en hoeveel vocht hij kan vasthouden.
Wat betekent poreus?
Wanneer een materiaal poreus is, betekent dit dat het kleine openingen of poriën bevat. Deze minuscule gaatjes zitten in het materiaal zelf en kunnen water of lucht opnemen.
Bij gevelstenen zijn deze poriën heel klein, maar ze bepalen wel hoeveel vocht een steen kan opnemen en vasthouden.
Hoe wordt wateropname getest?
In steenfabrieken wordt wateropname gemeten met een eenvoudige maar effectieve test.
1. Eerst wordt een droge steen gewogen.
2. Daarna wordt de steen in water gelegd, zodat hij zich volledig kan volzuigen.
3. Vervolgens wordt de steen opnieuw gewogen.
Het verschil tussen beide metingen laat zien hoeveel water de steen heeft opgenomen.
Voorbeeld
- Gewicht droge steen: 2,0 kg
- Gewicht na onderdompeling: 2,2 kg
De steen heeft dan 0,2 kg water opgenomen. Dat betekent dat de wateropname 10% bedraagt.
Waarom is wateropname belangrijk?
Wateropname zegt veel over de kwaliteit en duurzaamheid van een gevelsteen. Gevels staan namelijk voortdurend bloot aan regen, vocht en temperatuurwisselingen.
Wanneer een steen veel water opneemt, kan dat op termijn gevolgen hebben.
Lage wateropname (ongeveer 5–10%)
Gevelstenen met een lage wateropname:
- nemen weinig vocht op
- zijn vaak dichter van structuur
- zijn beter bestand tegen vorst
Dit type steen wordt vaak gezien als duurzaam en onderhoudsvriendelijk.
Hogere wateropname (ongeveer 15–20%)
Stenen met een hogere wateropname:
- nemen meer vocht op
- drogen langzamer
- hebben een grotere kans op vervuiling of vorstschade
Daarom wordt bij veel gevelstenen gestreefd naar een wateropname van minder dan ongeveer 15–16% van het eigen gewicht.
Wateropname en vorstschade
Een belangrijk risico bij een hoge wateropname is vorstschade.
Wanneer water in de steen trekt en vervolgens bevriest, zet het uit. Hierdoor kan de steen:
- scheuren
- barsten
- of afbrokkelen
Voor gevels in ons klimaat is het daarom belangrijk dat gevelstenen voldoende vorstbestendig zijn.
Initiële wateropname (IW)
Naast de totale wateropname wordt ook gekeken naar de Initiële Wateropname (IW).
Dit geeft aan hoe snel een droge steen water opzuigt. Dit is vooral belangrijk tijdens het metselen.
Wanneer een steen te snel vocht uit de mortel trekt, kan de mortel te snel drogen. Dit wordt ook wel “verbrande mortel” genoemd en kan leiden tot een slechte hechting tussen steen en voeg.
Zoutuitslag (uitbloeiing)
Een hogere wateropname kan ook de kans vergroten op zoutuitslag. Hierbij ontstaan witte, kristallijne vlekken op het oppervlak van de gevel.
Dit gebeurt wanneer water zouten uit de steen of mortel naar het oppervlak transporteert. Zodra het water verdampt, blijven deze zouten zichtbaar achter.
Hoewel dit meestal geen schade veroorzaakt, kan het wel invloed hebben op het uiterlijk van de gevel.
Het Hallergetal
Op de bouwplaats wordt soms ook gekeken naar het Hallergetal. Dit is een maat die aangeeft hoe sterk een steen water opzuigt.
Dit helpt metselaars om te bepalen welke mortel het beste bij een bepaalde gevelsteen past.
Kan wateropname worden verminderd?
Wanneer een gevel veel vocht opneemt, kan er gekozen worden voor impregneren (hydrofoberen).
Bij deze behandeling wordt een speciale vloeistof aangebracht die ervoor zorgt dat de steen minder water opneemt, terwijl de gevel nog wel kan blijven ademen.
Dit kan helpen om:
- vervuiling te verminderen
- vorstschade te beperken
- en de gevel langer mooi te houden
Conclusie
De wateropname van een gevelsteen geeft aan hoeveel vocht een steen kan opnemen, uitgedrukt als een percentage van het gewicht.
Het is een belangrijke eigenschap omdat het invloed heeft op:
- duurzaamheid
- vorstbestendigheid
- vervuiling van de gevel
Je kunt het vergelijken met een spons. Hoe meer kleine openingen een materiaal heeft, hoe meer water het kan opnemen. Bij gevelstenen werken deze poriën op dezelfde manier, alleen zijn ze veel kleiner.
Door bij de keuze van gevelstenen rekening te houden met wateropname, zorg je ervoor dat een gevel niet alleen mooi is, maar ook jarenlang sterk en duurzaam blijft.